Bugun...


Hafiz YEDİKARDEŞ

facebook-paylas
Hey Gidi Eski Ramazanlar!
Tarih: 21-05-2019 14:10:00 Güncelleme: 21-05-2019 14:25:00


İstisnasız hepimiz büyüklerimizden eski ramazan aylarının güzel anılarını dinlemişizdir. Eski ramazanları yaşayanlar o günleri dillerinden düşürmezler.

 

Sormak lazım nedir o günleri özlemle yad ettiren gerekçeler ve biz bugün neden bu ibadete ortak olurken aynı bereketi ve muhabbeti hissedemiyoruz. Neden Ramazan sadece şatafatlı iftar gecelerinin zengini zengin’e güçlü gösteren popülizm ve riya yüklü israf şölenlerine dönüştü ve neden sofralarımızda esas o sofraların sahibi olacak olan yetimler, fakirler, düşkünler, ihtiyarlar ve tabiki göz aydınlığımız çocuklar yok.

 

Refik Halit KARAY Ramazan’ın paylaşma ahlakını ve Diş kirası’da denen bu güçlü paylaşma ve hediyeleşme kültürünü kitabında çok güzel özetler;

"On bir ayın sultanı" unvanıyla anılan Ramazan, her şeyden evvel, boğaz ve mide ile alakadardı; bu ayda, israf denilebilecek bir bolluk hüküm sürer, İstanbul, en nefis yemeklerin her "merhaba" diyene sunulduğu muazzam bir imarethaneye dönerdi.

Büyük konakların iftar sofrasında yer almak için tanıdık olmaya lüzum yoktu ki... Gözüne kestirdiğine girerdin. Kimse kim olduğunuzu, nerede, ne münasebetle tanışıldığını, isminizi ve işinizi sormazdı. Sadece, kapıda duran ağa, kılığınıza, kıyafetinize bakarak, size yer gösterirdi: Ya büyük sofrada, ya orta sofrada, yahut da alt katta, kahve ocağı sofrasında...

Otur masanın bir kenarına; istersen ne konuş, ne dinle; yaranmaya çalışma; sekiz on türlü yemekten, tıka basa karnını doyur; kahveni iç; usulcacık sıvış, git... Kimse farkında olmaz, onlar dahi işi acayip bulmazdı. Otuz gün Ramazanı böylece, yabancı konaklarda iftar etmek suretiyle lord gibi yiyip içerek geçiren binlerce adam vardı!

 

Ramazan tabi ki bir nefis terbiyesi olarak kendisinde olmayanda varlık bulan yokluk duygusunu kavramak ve yaradana şükür ve biatta bulunmak adına çıkılan bir aylık bir sabır ve kulluk yolculuğu.

 

Biz olayın neresinden bakarsak bakalım Ramazan her haliyle bereketli her haliyle güzel ve Bu güzel geleneklerin yok olmaması için, bunları çocuklarımıza aktarmak için neler yapabiliriz kısmını hepimiz sorgulamalıyız. Ben bu ülküden hareketle eski ramazanları bizim için de özlenesi kılan bazı ritüelleri hatırlatmak isterim tabiki kendi çocukluğumdan da derlemelerle!

 

Başta bu Ramazan olmak üzere özellikle yaz aylarına denk gelen iftarlarda sahura kadar hareketli ve serin sokakların parkların keyfini çıkarabiliriz. O özlediğimiz eski Ramazanları güçlü kılan şeylerden biri oruç ibadetinin sosyal yönüdür. İftar sonrası sokaklar Ramazan ‘a özel eğlencelerin tadını çıkarmalıdır. Karagöz – Hacivat gösterileri, Meddah konuşmaları, şenlikli meydanlar herkesin özlem duyduğu Ramazan anıları arasındadır. Günümüzde eski Ramazanların ruhu halen bu ve bunlara benzer etkinliklere ev sahipliği yapıyor. Özellikle çocuklarımızla iftar sonrası dışarıda bu etkinliklerde vakit geçirmeli diye düşünüyorum.

 

Eski Ramazan ritüelleri arasından günümüzde de karşılığı olan geleneklerden bir diğeri sahur saatlerinde çeşitli manilerle duyulan davul sesiydi. Cep telefonlarının alarm gürültüsünün öncesinde davul sesleri uykumuzu bölüyordu ve halen bu gelenek yaşatılıyor. Küçük bir mahallede herkesin birbirini tanıdığı, birbirine sahip çıktığı, davula rağmen uyanmayan komşuların bizzat kapısının çalınarak uyandırıldığı o samimi ve candan günler nasıl unutulabilir ki!

 

Çocukluğumuzda yüksek katlı apartmanlar yoğun olmadığı için davulun sesi evlerimizin yatak odalarına kolayca ulaşırdı. Bayramda ise, Ramazan ayı boyunca uyandırma servisi hizmetini üstlenmiş davulcular kapı kapı dolaşıp bahşiş toplarlardı. Bu gelenek bugün de unutulmadı ve yaşatılmaya devam ediliyor.

 

Yine dar gelirli olan insanlara yardımın en güzel örneklerinden birisi de “Zimen Defteri” de denen yardımlaşma kültürüydü. Bu ritüelde gizli kahraman bakkalların tuttuğu veresiye defterleriydi. Ramazan boyunca zengin kişiler yoksul mahallelerdeki bakkalları ziyaret edip, tanımadıkları bir yoksulun borcunu öderlerdi. Bu gelenek bir nevi bayram’a umutla giren ve zenginlere sırdaş dualar eden bir kitle yaratıyor ve sosyal barışa onulmaz katkılar sağlıyordu.

 

Çocukluğumuzda unutmadığım ve çocuk olana has bir ritüel de Televizyonların çok ta popüler olmadığı seksenli yıllarda iftar ezanının okunduğunu belli eden cami şerefelerinin renkli ışıklarının yanmasını beklediğimiz anlardı. Kalabalık bir arkadaş grubu ile görece yüksek ve gözleme uygun bir tepeliğe çıkıp ta şerefedeki kandil ışıkları yanar yanmaz freni boşalmış kamyonlar gibi ayaklarımız sırtımıza değer vaziyette eve yetişip büyüklere haber vermek ve kana kana suyumuzu içmek ne kadar da değerliydi.

 

Günümüzde halen selatin camilerinde yaşatılan ve Ramazan’ı sözle taçlandıran yazıların olduğu mahya geleneği de tartışmasız bir ramazan klasiğidir ve yaşatılması önemlidir.

Son olarak kadim Anadolu’da il, ilçe, belde ve köylerde yaşatılan bazı Ramazan geleneklerimizden örneklere yer vermek isterim şöyle ki;

-Göçmenlerde iftarın vazgeçilmez ara sıcağı olan un ile yapılan paçayı hiç denediniz mi?

-Kilis’te Ramazan ayının ilk günü, bütün evlerde keşkek yapıldığını ve keşkeğin yapımında kullanılan buğdayın insanların midesinde Allah'ı zikreden tespih görevi yaptığının düşünüldüğünü bunun yanında esnafın bayrama hazırlanan halk için dükkanlarını sabaha kadar açık tuttuğunu bilirmisiniz.

-Kahramanmaraş'ta da Ramazan süresince bütün ekmeklerin susamlı çıktığını anımsarmısınız.

-Bafra’da çocuklara özel bir gelenek olan ve Ramazan’ın 14.üncü gününü 15.gününe bağlayan zaman aralığı yaşatılan sele-sepet şenliğinin halen sürdüğünü çoğumuz yeni öğrendik sanırım. İftar sonrası başlayan şenlikte, çocuklar taşıdıkları sele-sepet adı verilen fenerlerle evleri dolaşarak bahşiş topluyor. Çocuklar, birbirinden farklı maniler söyleyerek teravih vaktine kadar mahalleleri dolaşıyor. Gidilen her evde mutlaka bir ikramda bulunulurken, verilen hediyeler taşınan sepetlerde biriktiriliyor.

-İslamiyet öncesi bir gelenek olduğu ve İslamiyetle beraber Ramazan’a dönük bir ritüele dönüştüğü düşünülen ve Siirt yöresine mahsus “Meledi Ateşi” ni de hatırlatmak gerek. Bu ritüelin’de amacı gençlerin ev ev toplayıp bir araya getirdiği çalı çırpının yüksekçe bir meydanda yakılıp vatandaşın oruç tutacağı günler hakkında bilgi sahibi olmasını sağlamaktı.

-Tabii gastronomi şehrimiz Gazi Antepimizin ramazana özel hazırlanan kahkelerinide hatırlatmadan geçemeyeceğim.

Ve daha neler neler…

 

Birde Ramazan’da müstakil yaşamın bize kattığı mahalle iftarları ile evlere iftarlık ve sahurluk yapılan kapı da ikramlar da ne yazık ki şehirleşme ve binalaşma serüvenine kurban edilen bir başka Ramazan geleneğimizdi ki şu sıralar sadece kırsalda ve mahalle geleneğini kaybetmemiş bazı semtlerde halen yaşatılmaya çalışılıyor.

 

Hülasa eski ramazanları gerçekten bir Müslüman olarak çok özlüyor ve kuşaklarımıza bu farkındalıkları ve sözlü yaşanılan kültürümüzü aktarmak konusunda herkesi duyarlı davranmaya çağırıyorum.

Ve herkesi çok kıymetli bir ibadete peygamberimiz dilinden tekrar davet edelim:” Oruç tutunuz, sıhhat bulunuz!”

 

Sağlıkla kalınız..





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/05/2019 Fenerbahçe 3 - 1 Antalyaspor
 26/05/2019 Göztepe 2 - 1 MKE Ankaragücü
 26/05/2019 Yeni Malatyaspor 1 - 2 Bursaspor
 26/05/2019 Kayserispor 0 - 2 BB Erzurumspor
 25/05/2019 Konyaspor 0 - 0 Akhisarspor
 24/05/2019 Sivasspor 4 - 3 Galatasaray
 24/05/2019 Çaykur Rizespor 2 - 3 Trabzonspor
 24/05/2019 Beşiktaş 3 - 2 Kasımpaşa
 24/05/2019 Medipol Başakşehir 1 - 1 Alanyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/05/2019 İstanbulspor 2 - 5 Yukatel Denizlispor
 18/05/2019 Gençlerbirliği 1 - 2 Adana Demirspor
 18/05/2019 Giresunspor 3 - 1 Altınordu
 18/05/2019 Kardemir Karabükspor 1 - 6 Gazişehir Gaziantep FK
 18/05/2019 Adanaspor 1 - 4 Osmanlıspor FK
 17/05/2019 Altay 4 - 0 Elazığspor
 17/05/2019 Boluspor 3 - 2 Eskişehirspor
 17/05/2019 Balıkesirspor 0 - 3 Hatayspor
 17/05/2019 Afjet Afyonspor 2 - 2 Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 Hük. Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar
GAZETEMİZ

31 Mart Yerel Seçimlerinde Oyunuzu Kime Vereceksiniz?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI