Birleşmiş Milletler (BM) Yargısız ve Keyfi İnfazlar Özel  Raportörü Agnes Callamard'ın Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayetine ilişkin  hazırladığı raporda, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatının (CIA), farklı ülkelerde  yaşayan ve Suudi Arabistan'ın politikalarına muhalif kişilerin tehdit altında  olduğuna dair 4 Batı ülkesini uyardığı bilgisi yer aldı. 

BM Raportörü Callamard'ın Kaşıkçı cinayetine ilişkin hazırladığı  raporda, bu yılın başından bu yana Suudi Arabistan'da çok sayıda gazeteci ve  siyasi aktivistin gözaltına alındığına dikkat çekildi.

Bu raporun yazıldığı sırada, CIA'in, Suudi Arabistan veya başka bir  Körfez ülkesinden siyasi nedenlerle kaçan kişilerle ilgili 4 Batı ülkesini  öngörülebilir ve acil tehditler konusunda bilgilendirdiğine dair Callamard'ın  ikna edici kanıtlara ulaştığı bilgisi yer aldı.

Kaşıkçı'yı ikna çabaları

Kaşıkçı'nın, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman'ın  yapabileceklerinin farkında olduğunu ve başına gelebileceklerden korktuğunu  gösteren emarelerin yer aldığına işaret edilen raporda, görgü tanıklarının,  Veliaht Prens'in danışmanlarından Suud el-Kahtani dahil üst düzey yetkililerin  Kaşıkçı'yı çalışma ve makam vaadiyle Suudi Arabistan'a dönmeye ikna etmeye  çalıştıkları bildirdi.

Öte yandan, Kaşıkçı'nın infazından önceki yıllarda, BM ve uluslararası  insan hakları örgütlerinin, Suudi Arabistan'da çok sayıda gazetecinin, insan  hakları savunucusunun, bazı prenslerin, iş adamlarının ve bir devlet başkanının  keyfi olarak gözaltına alındığına dikkat çekilen raporda, bütün bunların Kaşıkçı  infazıyla bağlantılı düşünülmesi gerektiğine vurgu yapıldı.

Veliaht Prens Bin Selman'ın, Suudi Arabistan'da son yıllarda artan  sistematik insan hakları ihlallerini örtbas ettiği belirtilen raporda, Veliaht  Prensin, sorumluları cezalandırmak veya önlemek için hiçbir şey yapmadığı ifade  edildi.

Raporda, suçlarla ilgili riski Veliaht Prens Bin Selman'ın isteyerek  üzerine aldığı belirtilirken, "(Bu nedenle) Örneğin Kaşıkçı, Veliaht bunun için  belirli bir emir versin ya da vermesin öldürülebilirdi." ifadesi yer aldı.

Ayrıca, ABD medyasında Veliaht Prens Bin Selman'ın Kaşıkçı'yı zorla  ülkeye dönmesi için "kurşun kullanarak" ölümle tehdit ettiğine dair ABD  istihbaratından bilgilerin sızdığına değinilen raporda, bu bilgilerin o sırada  dikkate alınabileceğine işaret ediliyor. Ancak öte yandan söz konusu sınırlı  kayıtların tam bir bulguya ulaşmaya imkan tanımadığı değerlendirmesinde  bulunuluyor.

'CIA, Norveç'i uyarmıştı' iddiası

ABD istihbaratının, ölüm tehdidi altında olan kişileri etkin şekilde  uyarması sorumluluğu bulunduğuna işaret edilen raporda, bunun ABD sınırları  içinde yaşayan ve yaşamayan, ABD vatandaşı olan ve olmayan kişileri de kapsadığı  bilgisi yer aldı.

Raporda, bu kapsamda, "Batılı istihbarat teşkilatları, Kaşıkçı'ya  karşı muteber ve acil bir tehdit olduğu konusunda, Kaşıkçı'yı uyarması dahil Türk  meslektaşlarının harekete geçmesi için kendilerine önceden bilgi vermenin  yollarını bulabilirdi." değerlendirmesinde bulunuldu.

Buna örnek olarak raporda, Mayıs 2019'da, CIA'in, Norveç'te yaşayan  Filistin doğumlu Arap Baharı aktivisti İyad el-Bağdadi'nin Suudi Arabistan'dan  kaynaklanan muteber tehdit altında olduğu konusunda Norveç Polis Güvenlik  Hizmeti'ni bilgilendirdiğine dair medyada çok sayıda haberin yer aldığı  hatırlatıldı.

Bağdadi ve diğerlerinin, Suudi Arabistan'ın etkili olduğu söylenen  belirli ülkelere seyahat etmemeleri konusunda uyarıldığı anımsatılan raporda, bu  ülkelerin çeşitli önlemler almaları istendiği bilgisi yer aldı.

Bağdadi, Cemal Kaşıkçı cinayetinden sonra Twitter hesabından yaptığı  paylaşımda, Veliaht Prens Bin Selman'ın, "yurtdışındaki diğer siyasi muhaliflerin  peşine düşebileceği" uyarısında bulunarak, "(Selman, Kaşıkçı cinayetinden) paçayı  kurtarırsa, bir sonraki adım başkentlerinizde suikastler olacak ve bu konuda hiç  şakam yok." ifadelerini kullanmıştı.

Cemal Kaşıkçı cinayeti

Kaşıkçı, evlilik işlemleri için 2 Ekim 2018'de girdiği Suudi  Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğunda katledildi.

Suudi Arabistan yönetimi başlangıçta inkar ettiği cinayeti 18 gün  sonra itiraf etti ancak cinayetin önceden ve yönetim tarafından planlanmadığını  savundu.

Türkiye, ABD, Kanada, Almanya, Fransa ve İngiltere gibi ülkeler  cinayetle ilişkisi bulunan Suudi devlet görevlilerinin çoğuna yaptırım kararı  aldı.

CIA, Kaşıkçı cinayetinde Veliaht Prens'in rolüne ilişkin "yüksek  inanca" sahip olduğunu ABD Başkanı Donald Trump'a bildirdi. Ancak Trump CIA'nın  raporunu dikkate almadı.

Bunun üzerine Kaşıkçı cinayetinden Veliaht Prens Bin Selman'ı sorumlu  tutan ortak karar tasarısı ABD Senatosunda kabul edildi. Senato ayrıca, oy  çokluğuyla aldığı kararda ABD yönetimine Suudi Arabistan'ın Yemen'de sürdürdüğü  savaşa verdiği desteği kesmesi yönünde yasa tasarısını kabul etti.

ABD'de Temsilciler Meclisindeki Demokrat vekiller ise Suudi  Arabistan'a silah satışını engelleyecek karar tasarıları sundu.

Suudi Arabistan yönetimi dünya kamuoyundan gelen yoğun tepkiler  üzerine kovuşturma başlattı. Cinayetle ilgili 11 kişiyi mahkemeye sevketti. Ancak  yargılananların kimlikleri ve isnat edilen suçlamalar tam olarak bilinmediği için  sürecin güvenilir olmadığı yönünde yoğun eleştiriler alıyor.

BM Yargısız ve Keyfi İnfazlar Özel Raportörü Callamard'ın yaptığı  incelemeler sonrası açıklanan raporda, Suudi Arabistan, Kaşıkçı'yı kasten ve  taammüden öldürmekten sorumlu tutulmuştu.

Raporda, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed Bin Selman'ın da  aralarında bulunduğu üst düzey yetkililerin soruşturulması için güvenilir  kanıtlar olduğuna işaret edilmişti.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Kaşıkçı'nın öldürülmesine ilişkin  tamamlayıcı kriminal soruşturma başlatmaya davet edildiği raporda, Kaşıkçı'nın  öldürülmesine ilişkin yaptırımların Veliaht Prens ve onun yurt dışındaki kişisel  mal varlıklarını da kapsaması gerektiği vurgulanmıştı.