Ultrasonik çamaşır temizleme ve kurutma modülü, bisiklet kullanıcıları için giyilebilir teknoloji sistemi, bal ve safran karışımı içeren tablet formunda gıda maddesi, besin değeri artırılmış tarhana cipsi, emzirme danışmanlığı mobil uygulaması...

Geçen yıl Türkiye’de başvurusu yapılan 18 bin 504 patentten yalnızca birkaçı... Her biri birbirinden ilginç, hepimizin hayatını kolaylaştıracak, sanayimize ivme katacak, ürünlerin katma değerini artıran 18 bin 504 buluş... Ancak yeterli mi? Hayır! Türkiye gibi genç, dinamik ve ekonomisi büyük bir ülkede buluş sayısının çok çok daha yüksek olması gerek. Üstelik Türkiye’de patent başvurusu yapılan buluş sayısı geçen yıl, 2017’ye göre yüzde 4.2 azaldı. Bu durumu ve ülkedeki inovasyon ikliminin nasıl gelişebileceğini Destek Patent Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yamankaradeniz ile konuştuk.

Yamankaradeniz, patent başvurularında 2017’ye göre azalma olmasını dövizdeki yükselişe bağlayarak, “Yatırımcı gazdan ayağını çekti” dedi. Vergilendirme konusunda sağlanacak kolaylıkların patent başvurularını artırabileceğini öngören Yamankaradeniz, bu önerisini şöyle dile getirdi:

“Buluşun bir maliyeti var. Patent harçları ve danışmanlık ücretleri de bu maliyetin içinde... Buluş satıldığında, satış ücretinden maliyet düşülerek aradaki fark, kâr olarak değerlendiriliyor ve bundan vergi alınıyor. Oysa vergiye tabi tutulmasa bu önemli bir teşvik olur.”

‘Telefonlar susmaz’

30 yılı aşkındır sınai mülkiyete konu olan, marka, patent, tasarım tescili için vekillik ve danışmanlık hizmetleri sunan, bugüne kadar ulusal ve uluslararası alanda 200 binden fazla marka, 40 binin üzerinde patent ve 300 bine yakın tasarıma danışmanlık ve vekillik yapan Destek Patent’in kurucusu Kemal Yamankaradeniz, Türkiye’de inovatif çalışmaların potansiyeli yansıtmamasının bir nedenini de diğer ülkelerdeki izlenimlerine dayanarak şöyle açıkladı:

“Dünyada en çok patentin alındığı ülkeler Japonya, Almanya... Buralarda icatların, patentlerin hep bir takım zorlukların, zorunlulukların neticesi olduğunu görüyoruz. Şirketler zorluğa girince verimliliği artırmak, ürünlerinin katma değerini yükseltmek için arayışlara giriyorlar. Türkiye ekonomisinde darlık olsa burada da icatlar artar, telefonlarımız susmaz. Demek ki öyle bir zorluk yok. Çünkü zor, oyunu bozar.”

20 bin Ar-Ge’ci

Türkiye’de son yıllarda inovasyona yönelik pek çok desteğin devreye alındığı, bunların başında TÜBİTAK TEYDEB desteklerinin ve Ar-Ge merkezlerine sağlanan kolaylıkların geldiğini anlatan Yamankaradeniz şunları söyledi:

“Bu sayede ülkedeki Ar-Ge merkezi sayısı 1250’ye yükseldi. Bunların her birinde ortalama 15 kişi çalışsa yaklaşık 20 bin Ar-Ge çalışanı eder. Bu da bize ortaya çıkan buluş ve patent sayısının çok daha fazla olması gerektiğini düşündürüyor. Ama şöyle de bakmak lazım. Biz daha yolun çok başındayız. Bence bir Ar-Ge merkezine beş yıl avans verilmeli.”

Dünyanın buluşunu sunuyor

Destek Patent Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Yamankaradeniz, bir buluşla ilgili patent korumasının 20 yıl sürdüğünü hatırlatarak bu sürenin sonunda herhangi bir bedel ödemeden buluştan herkesin yararlanabildiğini söyledi. Dünya çapında bu durumdaki buluşları çıkardıklarını anlatan Yamankaradeniz şunları söyledi:

“Avrupa Patent Ofisi’nin veri tabanını kullanarak patent süresi 20 yılı doldurmuş buluşları listeliyoruz. Bu buluşları sektör sektör ayıracağız ve her birini ilgili sektörde faaliyet gösteren firmaların bilgisine sunacağız. Bu firmalar da üretim süreçlerinde bu bilgiden yararlanabilecekler.”

Yabancı güveni yüksek

Geçen yıl toplam patent başvuruları yüzde 4.2, yerli patent başvuruları ise yüzde 14.8 azaldı. Yani yabancıların patent başvuruları arttığı için toplamdaki azalma daha düşük kaldı. Yamankaradeniz bunu hem yabancı şirketlerin Türkiye ekonomisine güvenlerine bağladı.