İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif’in geçtiğimiz hafta verdiği istifa ülkeyi sarsarken, bu istifanın nedeniyle ilgili birçok iddia gündeme getirilmişti. Bunlar arasında en öne çıkanı, Zarifê veya herhangi bir dışişleri yetkilisine Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad’ın İran’a yaptığı ziyaret konusunda bilgi verilmemiş olmasıydı. Bu iddianın doğru olduğu ortaya çıktı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi, Dışişleri Bakanlığı’nın, Esad’in Tahran ziyaretinden hiçbir şekilde haberdar olmadığını açıkladı. Kasımi, Dışişleri Bakanlığı sitesinden Esad’in ziyaretiyle ilgili yaptığı yazılı açıklamada bakanlığın, bu temaslara ilişkin bilgilendirilmediği eleştirisinde bulundu. 

Açıklamasında, Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ve bazı  diplomatların bu ziyaretten haberdar edilebileceğine işaret eden Kasımi, “Dışişleri Bakanlığı, bu ziyaretin hiçbir aşamasıyla ilgili bilgilendirilmedi. Ziyaretin sonuna kadar bakanlığa bilgi verilmedi” ifadelerini kullandı. Kasımi, Zarif’in istifasının bu konuyla bağlantılı olduğu yönündeki iddialara ilişkin de “Zarif’in istifasının nedenlerinden bir tanesi de Dışişleri Bakanlığı ile olan bu tür koordinasyonsuzluk durumlarıydı. Ancak daha önce açıklandığı gibi Sayın Bakan’ın istifası şahsi bir meseleden kaynaklanmamıştır. Zarif’in çabası Dışişleri Bakanlığı ve diplomatik kurumların asli konumlarına yükselmesi içindi” şeklinde konuştu. 

İtibarı sarsıldı

İran Dışişleri Bakanı Zarif, 25 Şubat’ta sosyal medyada hesabından yaptığı açıklamayla istifa ettiğini duyurmuştu. İstifa kararı Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani tarafından reddedilen Zarif, 27 Şubat’ta İran’a resmi ziyarette bulunan Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan için düzenlenen resmi karşılama töreninde hazır bulunmuştu. Zarif’in, Beşar Esad’ın 25 Şubat akşamı İran lideri Ali Hamaney ve Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ile yaptığı ve uluslararası basına fotoğraflarla yansıyan görüşmelerden haberdar edilmediği gerekçesiyle istifa ettiği belirtilmişti. İran’daki “Entekhab” sitesi muhabirine yaptığı açıklamada Zarif’in, “Bugün yapılan görüşmelerdeki fotoğraflardan sonra Cevad Zarif’in Dışişleri Bakanı olarak artık dünyada itibarı yoktur” dediği ifade edilmişti. Zarif, hükümetin içinde ya da dışındaki her kurumun ayrı bir dış siyaseti olamayacağını söyleyerek ülkenin dış siyasetinde rol oynayan diğer kurumlara eleştiride bulunmuştu.

Yaşananlar İran’da dini lider Hamaney öncülüğündeki muhafazakar kanat ile Cumhurbaşkanı Ruhani öncülüğündeki reformistler arasındaki güç dengesini bir kez daha gözler önüne serdi. Esad’ın ziyareti ve bunu takriben Zarif’in istifası, gözleri ziyaret esnasında orada bulunan İran Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’ye çevirdi. Süleymani daha sonra yaptığı açıklamada, İran’ın dış politikasında sorumlunun Zarif olduğunu söylese de, Süleymani’nin ülkenin özellikle bölgedeki hareketlerinde büyük etkisinin olduğu aşikar. 

Zarif İran’ın ‘gülen yüzü’nü ve diplomatik becerisini yansıttığı, Süleymani’ninse ülkenin sert ve tehditkâr yönünü sergilediği ifade ediliyor. Bu iki aktörün güç mücadelesinde Zarif şimdilik yerini korumuş olsa, yaşananların İran’ın dış politikasında ve müttefikleriyle ilişkilerinde bir etki yaratacağı tahmin ediliyor. Zarif’in yaşananlardan sonra elinin zayıfladığı belirtiliyor.