NATO üyesi ülkelerin dışişleri bakanları, ağırlıklı olarak Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması (INF) ile Ukrayna-Rusya arasında Azak Denizi’ndeki krizi görüşmek üzere iki günlük toplantı kapsamında Brüksel’de bir araya geldi. Toplantıda Türkiye’yi Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu temsil ediyor. Çavuşoğlu, ilk gün Almanya, İspanya, İzlanda, İtalya ve Romanya dışişleri bakanlarıyla görüştü. Ayrıca Twitter hesabından paylaşımda bulunan Çavuşoğlu, Türkiye’nin, NATO misyon ve operasyonlarına en büyük katkıyı yapan ülkelerden biri olarak ittifaktan her konuda dayanışma beklediğini belirtti.

Müttefikler, dünkü ilk oturumda, Ukrayna ile Rusya arasındaki krizi ele aldı. Oturuma Ukrayna Dışişleri Bakanı Pavel Klimkin ve Gürcistan Dışişleri Bakanı Davit Zalkaliani de katıldı. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, müttefiklerin Rusya’nın Kırım’ı yasa dışı ilhakını desteklemediğini ve desteklemeyeceğini vurguladı. Stoltenberg, Azak Denizi’ndeki krize ilişkin Rusya’ya çağrısını yineledi. Stoltenberg, “Rusya’ya seyrüsefer serbestisine saygı duyması ve Ukrayna’ya ait denizcileri ve gemileri en kısa sürede serbest bırakması çağrısında bulunuyoruz” diye konuştu. Stoltenberg, ayrıca, NATO’nun Ukrayna’nın ile Gürcistan’ın egemenliğine, toprak bütünlüğüne tam destek verdiğini vurguladı.

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, ABD’li mevkidaşı Mike Pompeo ile toplantı öncesi görüştü.

‘Anlaşmaya uy!’ çağrısı

Zirvede en büyük tartışma ise, INF anlaşması nedeniyle koptu. NATO müttefiklerinin Rusya’nın geliştirdiği yeni füzelerden endişe duyduğunu ve bununla INF’nin ihlal edildiğini kaydeden Stoltenberg, Rusya’ya anlaşmaya uyma çağrısını yineledi.

ABD ise daha sert çıkış yaptı ve Rusya’ya, INF anlaşmasından doğan yükümlülüklerini yerine getirmesi için 60 gün süre verdiğini bildirdi. ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, “ABD için anlaşmada kalmanın  bir anlamı kalmamıştır” derken, “Rusya anlaşmayı ihlal etse de mümkün olduğunca sabırlı davrandık ve yükümlülükleri yerine getirmesi konusunda iknaya çalıştık” diye konuştu. Moskova’nın, çok sayıda orta-menzilli “SSC-8 füzesi”  geliştirdiğini ve anlaşmayı “esaslı biçimde” ihlal ettiğini belirten Pompeo, “Rusya, silahların denetlenmesi yükümlülüğü konusunda hile yapıyor. Yeni füzelerinin menzili Avrupa’ya doğrudan tehdit” dedi. 60 günde ABD’nin anlaşma kapsamında hiçbir füze sistemi üretmeyeceğini, test etmeyeceğini ve konuşlandırmayacağını belirten Pompeo, anlaşmadan ayrılmak için 6 aylık ihtar süresinin 60 gün sonra başlayacağını bildirdi.

Moskova ise, anlaşma hükümlerine sıkı bir şekilde uyduğunu, ABD’nin de bu durumu bildiğini savundu. Rusya, ABD’nin anlaşmadan çekilmek için bahane aradığını, tam askeri hâkimiyet sağlamak amacıyla rahat hareket özgürlüğü kazanmaya çalıştığını savunuyor.

INF anlaşması, Rusya ve ABD arasında 1987’de imzalanmıştı. Dönemin ABD Başkanı Ronald Reagan ile o zamanın Sovyetler Birliği Devlet Başkanı Mikhail Gorbaçov’un imzaladığı anlaşma, nükleer başlık kapasitesi olan orta menzilli füzelerin üretimini ve konuşlandırılmasını karşılıklı yasaklıyordu.