Ocak ayından bu yana ihracatı ön izne bağlı ürünler arasında yer alan patates ve soğan listeden çıkarıldı. Ticaret Bakanlığı’nın İhracı Yasak ve Ön İzne Bağlı Mallara İlişkin Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliği, dün Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Böylece kuru soğan ile taze veya soğutulmuş patates ihracatında Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan ön izin alınması uygulamasına son verildi.

Kararın geç alındığını belirten uzmanlar, piyasanın iyi gözetlenmesi gerektiğini söyledi. Üreticiler ise, “Hem üretici korunmalı hem de tüketici kollanmalı. Fiyatlar yükselince müdahale edilmeli, düştüğünde de çiftçiye destek verilmeli” dedi.

Talep artmıştı

Tarım yazarı Ali Ekber Yıldırım, patates-soğanda ihracatın 7 Ocak’ta alınan kararla ön izne bağlandığını hatırlattı. Dün Resmi Gazete’de yayımlanan kararın geç alındığını belirten Yıldırım, Kovid-19 salgını nedeniyle patates-soğan gibi ürünlere talep artışı olduğunu söyledi. Yıldırım, “O dönemde elimizdeki stok ürünler yetmeyebilir diye böyle bir karar alındığı belirtilmişti. Bu kararın yeni ürünler piyasaya çıkmadan alınması gerekirdi. Yeni üründe ciddi bir üretim artışı vardı” diye konuştu.

Bu tür kararlar alınırken piyasanın iyi gözlenmesi gerektiğini ifade eden Yıldırım, şöyle dedi:

“İhracatçılar ‘talep varken ihracat yapmamız gereken dönemde izin verilmedi’ diyor. O dönemde ürün talep edenlerin de artık başka ülkelerden ürün aldıkları belirtiliyor. İzin konusunda geç kalındığını söyleyebiliriz. Hem üretici hem de tüketici korunmalı. Fiyatlar artıp patates-soğan 5 liranın üstüne çıkınca ithalat yaparak fiyatlar düşürülüyor. Böyle bir durumda üreticiler de destek bekliyor. Bunun için de piyasayı iyi izlemek gerekiyor.”

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, kuru soğan üretimi 2017 yılında 2 milyon 175 bin ton, 2018’de 1 milyon 930 bin ton, 2019’da ise 2 milyon 200 bin ton olarak gerçekleşti. Patates üretimi ise 2017’de 4 milyon 800 bin ton, 2018’de 4 milyon 550 bin ton, 2019’da ise 4 milyon 979 bin ton oldu.

‘Pazarı kaptırdık’

Adana Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, yazlık patateste hasadın sürdüğünü söyledi. Eylül ayının ortasından itibaren de kışlık patates hasadının başlayacağını belirten Doğan, “Patatesin tarla fiyatı 40-70 kuruş, soğanın da 60-70 kuruş arasında değişiyor. İhracat ön izne bağlanınca birçok pazarı kaptırdık. Soğanda en büyük pazarımız Rusya idi. Rusya’ya soğan Mısır’dan gitti. Nisan ayında depolarda soğan olduğunu dile getirmiştik” dedi.
“Burada önemli olan üreticiyi korumak, tüketiciyi kollamak” diyen Doğan, “Fiyatlar yükselince müdahale edilmeli, düştüğünde de çiftçiye destek verilmeli. Bu konuda üretici olarak maddi destek bekliyoruz” ifadelerini kullandı.

Hasat sürüyor

Türkiye’deki patates ihtiyacının yaklaşık yüzde 20’sinin karşılandığı Afyonkarahisar Sandıklı’da da üretici hasada başladı. Hasadın ekim ayı sonlarına kadar sürmesi bekleniyor. Sandıklı’da bu yıl 1000’in üzerinde üretici 40 bin dekar alana patates ekimi yaptı.