ABD Başkanı Donald Trump’ın, Tahran yönetimiyle imzalanan nükleer anlaşmadan çıkmasının ardından İran’a yeniden uyguladığı yaptırımlarda 2. aşama da dün itibariyle yürürlüğe girdi. Dışişleri ve Hazine bakanlarından yapılan açıklamada “İran’a yaptırımları yeniden tümüyle uyguluyoruz” denildi. Bununla birlikte İran’a yönelik yaptırımlar çerçevesinde petrol ithalatı konusunda “muafiyet” tanınan 8 ülkenin adları da açıklandı. Buna göre Türkiye’nin, bu ülkeler arasında bulunduğu da kesinlik kazandı.

Trump yönetimi, 2015’te imzalanan nükleer anlaşmayla kaldırılan tüm yaptırımları yeniden yürürlüğe koydu. İlk dilimi 7 Ağustos’ta yürürlüğe giren yaptırımların ikinci dilimi de, dün itibariyle devreye alındı. Yeni yaptırımlar, İran ekonomisinin temelini oluşturan petrol ihracatı, deniz taşımacılığı ve bankacılık sektörlerini vurdu. Yaptırımların, İran’la ticaret yapan ülkeleri de olumsuz etkilemesi beklenirken, petrol konusunda ödün verildi. Nitekim ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo, İran’dan petrol alımıyla ilgili yaptırımlarda Türkiye, Çin, Güney Kore, Hindistan, İtalya, Japonya, Tayvan ve Yunanistan’ın geçici muafiyet uygulanacak 8 ülke olduğunu vurguladı. Bu 8 ülke, İran’dan en çok petrol alan ülkeler arasında.

Süre açıklanmadı

Daha önce geçici muafiyet süresinin en fazla 180 gün olacağı ve ardından petrol alımında daha da azaltıma gidilmesinin isteneceği söylenmişti. Ancak dün, muafiyet süresiyle ilgili açıklama yapılmadı.

Popmeo, Türkiye, Çin, Hindistan, İtalya, Yunanistan, Japonya, Güney  Kore ve Tayvan’a İran yaptırımlarına ilişkin muafiyet tanıyacaklarını belirtirken, “Bu ülkelerin her biri son 6 ayda İran’la ticaretini büyük ölçüde azalttı. Hatta ikisi İran’dan ürün alımını tamamen bitirdi” ifadelerini kullandı. İran’ın petrol ticaretini sıfırlamak için tüm devletlerle müzakereleri sürdüreceklerini kaydeden Pompeo, İran’ın söz konusu ülkelerle devam eden petrol ticaretinden elde edeceği gelirin uluslararası banka hesaplarında tutulacağını, bu paranın sadece insani malzeme ticaretinde ve yaptırımlardan etkilenmeyen alanlarda kullanabileceğini belirtti. Pompeo, hafta sonu sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, yaptırımların İran yönetimini hedef aldığını belirterek, “Amacımız, İran’ı zararlı faaliyetlerini terketmeye zorlamaktır. Bu yaptırımlar İran rejimini hedef alıyor, kendi hükümetlerinin kötü idaresinden, hırsızlığından ve zorbalığından acı çeken halkını değil” demişti.

Hazine Bakanı Steven Mnuchin de Avrupa Birliği’nin (AB) İran’la arasında insani yardım ve bazı ticari falliyetler dahil belli transferleri devam ettirmesine izin vereceklerini söyledi. Daha önce AB, İran ile ticareti sürdürebilmek adına yeni bir kurumsal yapı oluşturma çalışmaları yürüttüğünü duyurmuştu. İki bakanın “ABD’nin gelmiş geçmiş uyguladıkları arasında en serti”, “tarihin en geniş kapsamlısı ve en uzunu” diye nitelediği yaptırım listesine 700’den fazla kişi ve kurum konuldu.

Yenileri gelecek

Öte yandan Trump’ın Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton, İran’a karşı yeni ek yaptırımların gündemde olabileceğini bildirdi. Bolton, “Bunların da ötesine geçecek yaptırımlarımız olacak. 2015’te Obama yönetimi döneminde uygulanan yaptırımlarla yetinecek değiliz” ifadelerini kullandı, ancak detay vermedi.

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, İran’ın “ekonomik bir savaş”la karşı karşıya olduğunu ve ülkesinin yaptırımlara karşı geleceğini belirtti. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Behram Kasımi de yürürlüğe giren yeni yaptırımların, ABD’nin propaganda ve psikolojik savaşının bir parçası olduğunu belirtti, “verimsiz” ifadesini kullandı.

Trump: Yavaş gitmek istiyorum

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın petrol ticaretine yönelik yaptırımları zamana yayarak uygulamaya geçireceklerini ve dünyada petrol fiyatlarının yükselmesini istemediğini söyledi. Beyaz Saray’da açıklamalarda bulunan Trump, yaptırımların bütünü ile İran’ın petrol ihracatı konusunu birbirinden ayrı değerlendirdiğine işaret etti. İran’a karşı çok güçlü ve sert bir pozisyon aldıklarını belirten Trump, “Bugüne kadarki en güçlü yaptırımları getirdik fakat petrol konusunda biraz yavaş gitmek istiyoruz, İran’ın petrol ihracatını hemen sıfıra indirebilirim ancak o zaman piyasalarda bir şoka neden olur. Dünyada petrol fiyatlarının yükselmesini istemem” ifadelerini kullandı.

Yaptırım listesindekiler

- İran Atom Enerjisi Kurumu ile 23 iştiraki,

- Ülkenin en büyük yolcu uçağı taşıyıcısı İran Havayolları (Iran Air) ile 65’ten fazla uçağı,

- 50 İran bankası ve iştirakleri,

- 200’den fazla kişi ile sahip oldukları gemiler,

- Belarus merkezli 2 banka...

- Para transfer sistemi SWIFT İran bankalarına kapatıldı.