Tek taraflı olarak 8 Mayıs’ta İran’la nükleer anlaşmadan ayrıldığını açıklayan ABD’nin bu ülkeye yönelik ilk aşama yaptırımlarının 7 Ağustos’ta yürürlüğe girmesinin ardından, İran’ın petrol ticaretini hedef alan ikinci dalga yaptırımlar da pazartesi günü itibarıyla devreye girecek. Bu tarihten itibaren İran Ulusal Petrol Şirketi, İran Petrol Ticaret Şirketi ve Ulusal Tanker Şirketi’ne uluslararası kısıtlamalar getirilirken, ekonomisi büyük ölçüde petrole dayalı İran’ın petrol ve ürünlerinin ihracatına yaptırımlar uygulanacak.

OPEC devrede

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü’nün (OPEC) verilerine göre, İran günlük 3.8 milyon varil petrol üretiyor ve 2.3 milyon varil ihracat yapıyor.

Uluslararası piyasalardan bu miktardaki ihracatın çekilmesinin oluşturacağı arz dengesizlikleri, piyasa oyuncularında endişe oluştursa da diğer üretici ülkelerden yapılan açıklamalar ve bu ülkelerin artan üretimleri etkilerin kısa vadeli olup, mevcut piyasa koşullarında orta vadede dengenin korunacağı görüşünü yaygınlaştırıyor. Petrol üreticisi ülkelerin İran yaptırımlarının piyasalardaki etkilerini en aza indirmek için üretim artışına gitmeleri ve bu üretim artışını sürdürmeye kararlı olduklarını vurgulamaları, küresel piyasalarda İran’a uygulanacak petrol ihracı ambargosunun oluşturacağı arz daralmasını dengeleyeceği öngörüsüne güç kazandırıyor. Bu da piyasaların mevcut koşullarda, küresel petrol fiyatlarında oluşacak kısa dönemli bir artışın ardından, yeniden dengeleneceği görüşünün kuvvetlenmesine neden oluyor. Tüm bu nedenlerle önümüzdeki dönemde fiyatların 75-85 dolar seviyelerindeki seyrine devam edeceği belirtiliyor.

ABD yaptırımlarda bazı ülkelere muafiyet sağlanması konusunda karar alır veya petrol ihracatının sıfıra indirilmesi konusunda daha yumuşak bir yaklaşım sergilerse, Suudi Arabistan ve birkaç OPEC ülkesi ile Rusya’nın ihracatını artırmasıyla petrol fiyatlarının yılın dördüncü çeyreğinde ve 2019’da varil başına 75-85 dolar seviyesinde seyretmesi bekleniyor.

100 dolar kaygısı

Mevcut koşulların değişmesiyle Libya ve Nijerya’nın ihracatında ciddi azalma olması veya Irak’ın güneyinden yapılan ihracatın aksaması koşullarında, petrol fiyatlarının 100 dolar ve üzerine çıkabileceği yönünde de uyarılar yapılıyor.

Doğalgazda daha rahat

33.5 trilyon metreküple 2016’da dünyada kanıtlanmış en fazla doğal gaz rezervine sahip ülke olarak belirlenen İran’ın ikinci en önemli dış gelir kaynağı olan doğal gaz ihracatının ise söz konusu yaptırımlardan petrol kadar etkilenmeyeceği  öngörülüyor.